Obowiązkowe elementy na etykiecie

Litery na etykiecie muszą mieć co najmniej 1,2 mm wysokości, a przy najmniejszych opakowaniach 0,9 mm – i ten jeden wymóg przesądza o układzie całej ściany opakowania. Obowiązkowe elementy na etykiecie zajmują tyle miejsca, ile wynika z przepisu, a dopiero reszta powierzchni należy do grafiki. Zakres tych treści zależy od kategorii produktu. Przekonaj się, jakie elementy są obowiązkowe w Twojej kategorii, gdzie je zmieścić i jak przygotować projekt do druku!

Wymogi znakowania w skrócie:

• Podstawa prawna – zależy od kategorii produktu.
• Wysokość liter – sprawdza się miarą na wydruku.
• Jedno pole widzenia – nazwa, ilość netto i zawartość alkoholu stoją razem.
• Alergeny – wyróżnia się je pismem, bo kolor znika w druku jednokolorowym.

Po co znakuje się produkty i jakie przepisy to regulują?

Podstawa prawna zależy od kategorii produktu – żywność, kosmetyki i chemia gospodarcza mają osobne rozporządzenia, dlatego pierwszym krokiem jest sprawdzenie właściwych przepisów. Znakowanie chroni zdrowie kupującego i jego interes ekonomiczny.

Warto od początku wiedzieć, jakie są konsekwencje braku obowiązkowych elementów na etykiecie – organ nadzoru może zakwestionować partię, a poprawka po wydrukowaniu nakładu oznacza dodruk całej serii.

Cztery najczęstsze kategorie i ich podstawy prawne:

Co musi znaleźć się na etykiecie produktu spożywczego?

Rozporządzenie 1169/2011 określa, jakie są obowiązkowe elementy na etykiecie żywności, i sprowadza je do siedmiu grup informacji. Część z nich zależy od produktu.

Siedem grup informacji obowiązkowych na żywności:

• Nazwa produktu – opisuje rzeczywisty charakter wyrobu.
• Wykaz składników – w kolejności malejącej według masy.
• Ilość netto – przy produktach w zalewie także masa po odsączeniu.
• Data – minimalnej trwałości albo termin przydatności do spożycia.
• Warunki przechowywania – gdy produkt ich wymaga.
• Dane podmiotu odpowiedzialnego – nazwa i adres w Unii Europejskiej.
• Wartość odżywcza – w przeliczeniu na 100 gramów lub mililitrów.

Alergeny wyróżnia się pogrubieniem, wersalikami albo innym krojem, bo wyróżnienie musi działać także w druku jednokolorowym. Data minimalnej trwałości mówi, do kiedy produkt zachowuje właściwości, a termin przydatności do spożycia wyznacza granicę bezpieczeństwa.

Co musi znaleźć się na opakowaniu kosmetyku?

Etykieta kosmetyku różni się od etykiety spożywczej: zamiast wartości odżywczej pojawia się funkcja produktu, a skład zapisuje się w nomenklaturze INCI, czyli jednolitym nazewnictwie międzynarodowym. Kosmetyk wymaga sześciu elementów: funkcji produktu, wykazu składników, danych podmiotu odpowiedzialnego, zawartości nominalnej, numeru partii i informacji o trwałości.

Trwałość podaje się datą albo symbolem PAO (Period After Opening) – to otwarty słoiczek z liczbą miesięcy, który wskazuje okres użycia po otwarciu. Przy małych opakowaniach część treści trafia na ulotkę albo zawieszkę, a na opakowaniu zostaje odesłanie symbolem dłoni z książką.

Pole widzenia – co musi być razem na froncie

W jednym polu widzenia muszą stać nazwa produktu, ilość netto i zawartość alkoholu – chodzi o powierzchnię czytelną bez obracania opakowania, liczoną przy nieregularnych kształtach jako obszar widoczny z jednego punktu. Tak przepisy wskazują, gdzie na opakowaniu umieścić obowiązkowe informacje: reszta treści może iść na boki i tył.

Odrębne zasady obowiązują etykietę logistyczną na opakowaniu zbiorczym, która niesie dane transportowe i kod SSCC (Serial Shipping Container Code), czyli numer jednostki logistycznej w transporcie. Kod QR bywa uzupełnieniem, ale nie zastępuje treści obowiązkowych. Na tej samej ścianie pracuje też identyfikacja graficzna marki, więc układ tekstu prawnego ustala się razem ze znakiem.

Minimalna wysokość liter i czytelność

Miara na wydruku rozstrzyga, jaka jest minimalna wielkość czcionki na etykiecie produktu. Liczy się wysokość x, czyli wysokość małych liter bez wydłużeń – takich jak x, c, a, u. Ten sam stopień pisma w dwóch krojach daje inną wysokość x, dlatego pomiar powtarza się po każdej zmianie kroju. Typografia wpływa na to, czy litery przy tej wysokości pozostaną czytelne w druku.

Dla żywności próg wynosi 1,2 mm, a przy opakowaniach o powierzchni mniejszej niż 80 cm² dopuszczalne jest 0,9 mm. Podobnie działa kontrast: jasny druk na jasnym tle, nadruk na zdjęciu i tłoczenie bez farby to najczęstsze powody nieczytelności. Obowiązkowe treści nie trafiają też na zagięcia, zgrzewy ani w strefę klejenia. Przy małych opakowaniach część treści przenosi się na ulotkę, a projektowanie ulotek podlega tym samym zasadom czytelności.

Jeżeli projekt etykiety jest już gotowy, prześlij go do nas przed drukiem – sprawdzimy wysokość liter i kontrast na docelowym podłożu.

Jak pogodzić projekt graficzny z wymogami?

Projektowanie etykiety zgodnej z wymogami trzyma jedną kolejność: najpierw komplet treści obowiązkowych, potem wyliczenie potrzebnej powierzchni, a na końcu grafika. Odwrotna kolejność kończy się przeprojektowaniem całej ściany opakowania. O tym, jak zaprojektować opakowanie zgodnie z przepisami, decyduje właśnie ta kolejność.

Skład DTP, czyli przygotowanie pliku do druku, wiąże projektowanie opakowań z tekstem prawnym. Jako studio graficzne z Warszawy odpowiadamy za realizację projektu zgodnie z przekazanymi treściami, a zatwierdza je merytorycznie podmiot odpowiedzialny.

Lista kontrolna wyłapuje błędy przed drukiem

Sprawdź przed wysłaniem pliku do drukarni:

• Komplet elementów – wszystkie pozycje wymagane dla kategorii.
• Zgodność składu – wykaz zgodny z recepturą, alergeny wyróżnione.
• Daty i numer partii – właściwy rodzaj daty i format.
• Podmiot odpowiedzialny – nazwa i adres w Unii Europejskiej.
• Wysokość liter – zmierzona w pliku.
• Kontrast – tekst czytelny na docelowym podłożu.
• Jedno pole widzenia – nazwa, ilość netto, zawartość alkoholu.
• Język polski – w całym oznakowaniu.
• Marginesy – treści poza zgrzewami i zagięciami.

Ostatnim krokiem jest wydruk próbny w skali 1:1. Podział ról przy tej kontroli wyznacza współpraca ze studiem graficznym ustalona na starcie projektu. Powyższe zasady mają charakter informacyjny, a zakres wymogów dla konkretnego produktu warto potwierdzić u specjalisty. Jeżeli opakowanie dopiero powstaje, warto porozmawiać o jego projekcie ze studiem graficznym, zanim układ graficzny zostanie zamknięty.

Najczęściej zadawane pytania o obowiązkowe elementy na etykiecie

Gdzie umieścić kod QR, żeby nie kolidował z treściami obowiązkowymi?

Na ściance bocznej lub tylnej, poza polem widzenia. Warto zostawić margines od kodu kreskowego i sprawdzić skanowanie na zgięciu.

Jak sprawdzić, czy krój pisma spełnia wymóg wysokości liter?

Unikaj krojów zbyt cienkich, ozdobnych albo z wąskimi prześwitami – w małych rozmiarach tracą czytelność mimo poprawnej wysokości. Gdy tekst nie mieści się przy wymaganej wysokości, skróć treść albo zmień format, nie zmniejszaj liter.

Czym różni się symbol PAO od daty minimalnej trwałości?

PAO liczy miesiące od otwarcia, data trwałości dotyczy produktu zamkniętego. Na opakowaniu stoi zwykle jedno z tych oznaczeń.

Czy przy produkcie importowanym wystarczy naklejka z tłumaczeniem?

Naklejka jest dopuszczalna, jeśli trzyma się trwale i podaje komplet informacji po polsku. Musi wskazywać importera.

Kto odpowiada za błąd w oznakowaniu?

Podmiot, którego nazwa widnieje na opakowaniu: producent, importer albo właściciel marki. W praktyce to on zatwierdza treści etykiety przed wysłaniem pliku do druku.